Balık-Balıkçılığı Geliştirme Çabaları-Tunus:

1--Tarım, maden, petrolden sonra dördüncü millî bir servet olan balıkçılık son seneler zarfında büyük değişikliklere maruz kalmıştır, Artizanel merhaleden endüstriyel merhaleye ulaşmıştır. 1400 kilometre uzunluğundaki sahillerin rasyonel bir şekilde işletilmesini sağlamak amacıylala Tunus hükümeti hiç bir çabadan kaçınmamıştır.

2--Balıkçılık politikasının başarıya ulaşmasının sayısız balıkçı limanlarının mevcudiyetine, personelin yetiştirilmesine, balıkçı filosunun yenilenmesine,atelye ve tamir şantiyelerinin yapımına, bağlı bulunduğunu müdrik olan hükümet bu sahalara mühim sermayeler yatırmıştır.Liman altyapısı. — La Goulette, Kelibiya, Mehdiye ve Gabes olmak üzere dört büyük balıkçı limanı ile balıkçı topluluklarının bulunduğu kıyı mahallerinde sayısız barınaklar inşa edilmiştir.

3--Balıkçı filosunun modernleştirilmesi. — Üç ve beş yıllık kalkınma plânları dönemlerinde 1.500.000 dinar değerinde elli tane açık deniz trol gemisi satın alınmıştır, Balıkçı filosunun modernleştirilmesine senede on gemi yapımı ile devam edilmektedir. Bu işlere muvazi olarak yelkenli balıkçı kayıkları modernleştirilmiş ve birkaç yüz kıyı balıkçı teknesi yenilenmiş veya motorlaştırılmıştır.

4--Personelin yetiştirilmesi. — Personelin sür'atle yetiştirilmesinden stajyerlerin yabancı ülkelere gönderilmesinden başka, Tunus hükümeti üst kadroların yetiştirilmesi için biri Kelibiya'da diğeri Sus'ta olmak üzere iki seyrüsefer ve balıkçılık okulu açmıştır. Balıkçı filosunu kumanda etmek üzere bu okullardan her sene elli kaptan ve makinist mezun olmaktadır.Gemi tezgâhları ve atelyeler. — iyi bir şekilde teçhizatlandırılmış modern atelyeleri bulunan üç önemli gemi tezgâhı Bizerte, Sus ve Sfaks'da kurulmuştur. Dördüncü tezgâh ise Tunus'un güneyindeki Zarzis mevkiinde inşa halindedir.

5--Balık ağ fabrikası ve balık yan ürünleri işleme fabrikası. — Rades'te bir balık ağ fabrikası monte edilmiştir. Fabrika Tunus'un ithal ettiği 200.000 dinarlık balık ağ ihtiyacının kâffesini karşılamaktadır. Yılda 1500 tondan fazla ham madde işleyen iki balık unu fabrikası La Goulette ve Monastır'da kurulmuştur. Fabrikaların imal ettikleri balık ununun %90'ı ihraç edilmektedir

6--Soğuk zinciri. — Frigorifik odalardan ve soğutulmuş tezgâhlardan başka,üç derin dondurma tünelli üç frigorifik depodan ibaret bir soğu zinciri Sfaks, Mehdiye ve Tunus şehrinde tesis edilmiştir. Depoların kapasitesi 1000 tondur. Dördüncü depo ise yeni Gabes limanı için etüd edilmektedir.Günde 70 tondan fazla buz istihsal eden onbeş kadar buz fabrikası bu frigorifik ekipmanı tamamlamaktadır.

7--Kooperatifler. — Millî Balıkçılık Ofisi, Balıkçılık sektörünü reorganize ettikten sonra 1967 den itibaren istihsal ve hizmet kooperatiflerinin yaratılmasiyle iştigal etmektedir. Sözü edilen kooperatiflerden birkaçı faaliyete geçmiştir. Ofis trol gemilerini ve tesislerini bu kooperatiflere vermekte ve onları koordine ve kontrol etmektedir.

8--İstihdam. — Tunus'un bağımsızlığa kavuştuğunun ertesi günü 13.000 olan balıkçı sayısı 1966 sonunda 19.000'e yükselmiştir.

9--Pazarlama. — Yüzden fazla satış yerine malik olan bir zincir büyük şehirlerde ve ülkenin iç kısımlarında yaratılmıştır. Keza istihsal fazlasına mahreçler sağlamak amacıyla yabancı ülkelerde (Fransa, İtalya, İsviçre,Hollanda) satış yerleri mevcuttur. Hükümet, üretimi rasyonel bir şekilde sürmek ve bütün Tunusluların daha iyi bir şekilde gıdalanma-mı sağmak amacıyla dağıtım devresinin genişletilmesini kararlaştırmıştır.

10--Konserve fabrikaları. — Hükümet, sanayicilerin yardımı ile deniz mahsulleri konservesi sektörünü reorganıze etmiştir. Uzun zaman ihmal edilmiş olan bu sektör dört yıllık plân sonunda şayanı dikkat bir gelişme kaydedecek ve porgramm gerçekleşmesi halinde (fabrikaların teçhizatlandırılması,modernleştirilmesi ve merkezleştirilmesi) balık konserveleri hem evsaf ve hem de fiat bakımından milletlerarası rekabetle mücadele etmek imkânım bulmuş olacaktır.

11--Balıkçılara yardım. — Balıkçılar ve kooperatifler için önemli bir yardım programı hazırlanmış ve uygulanmaya başlamıştır. Hâlen Millî Balıkçılık.Ofisi balıkçılara 1.000.000 dinardan fazla ikrazda bulunmuştur. Bu ikrazlar balıkçıların istihsalinden ifraz edilen hisseler ve çok düşük faiz hadleri ile ödenmektedir.

12--Balıkçı lojmanları. — Balıkçılar için çok geniş bir mesken inşaat programı hazırlanmış ve hâlen uygulanmaktadır. Yılda asgarî iki yüz lojmanın inşası öngörülmüştür.

13--Sağlık hizmetleri. — Tunus, Sus ve Kelibiya şehirlerinde olmak üzere üç sağlık merkezi balıkçıları parasız tedavi etmektedir. Biri Sfaks'da diğeri Medinin'de (Güney Tunus) olmak üzere iki merkez daha açılacaktır.

14--Yelkenli kayıkların modernleştirilmesi. — 6000 den fazla yelkenli kayığın yerine balıkçıların denizde can emniyetini sağlayan motorlu kayıkların ikamesi zaman meselesi gibi ortaya nazik problemler çıkarmıştır.Esasen kereste pahalı ve bakım masraflıdır. Millî Balıkçılık Ofisi plâstik kayıklar üzerinde denemelerde bulunmuş ve bu denemelerden tatminkâr sonuçlar elde edilecek olursa ilk plâstik tekne inşa tezgâhı kurulacaktır.Tezgâh yılda 6 ilâ 8 metre boyunda 200 tekne inşa edebilecektir,

15--Özet: Millî Balıkçılık Ofisinin başlıca faaliyetleri şunlardır:

— Balık avlama teçhizat ve usullerinin modernleştirilmesi;

— Açık deniz sünger ve mercan avcılığı;

— Bahk yetiştiriciliği ve istridyecilik;

—- Deniz mahsullerinin istihsali ve pazarlanması;

-— Derin dondurulmuş mahsuller; orkinoz ve sardalya balıkları konservesi

— Gemi tezgâhları ve mekanik atelyeler;

— Her nev'i balık ağ dokuma fabrikası;

—  Yan ürünlerin işlenmesi (balık unu ve yağı);

- Balıkçıların hayat seviyesinin yükseltilmesi ve sosyal ve meslekî bakımdan gelişmeleri;

— Kooperatiflerin kurulması ve teşvik edilmesi;

— Balıkçı gemileri için krediler.

Kaynak: Balık ve Balıkçılık Dergisi-No:2-1968-- İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Hidrobioloji Araştırma Enstitüsü- Et Ve Balık Kurumu UmumMd Tunus Hükümeti Balıkçılığı Geliştirmek İçin Büyük Çaba Harcamaktadır-La Peche Maritime'den--Çeviren: Şadan Barias