Deniz Suyunun Arıtılmasıyla İçme Suyu Üretilmesi-
Kaliforniya
1--Bugün dünyanın pek çok
yerinde başta içme suyu olmak üzere su kıtlığı yaşanıyor. Bu durumun artan
nüfusla birlikte gelecekte daha ciddi boyutlara ulaşacağı kuşkusuz. Bu noktada
kimi ülkeler şimdiden soruna önemli çözüm alternatifleri ortaya koymuşlardır.
Işte ABD’nin Kaliforniya eyaleti bunlardan biri.
2--ABD’nin güney batısında,
Büyük Okyanus kıyısında yer alan Kaliforniya eyaletinde şu anda 36 milyon kişi
yaşamakta. Bu rakamın 2030 yılında 48 milyona ulaşması bekleniyor. Nüfusa yeni
eklenen bu 12 milyon kişi için, günde 4 milyon m3 daha fazla su tedariki
gerekecek. Bu artan su ihtiyacının mevcut kaynaklarla, su tasarrufuyla veya
arıtılmış suların yeniden kullanımıyla karşılanması mümkün görülmüyor.
3--Kaliforniya Su İdaresi, bu
açığı acı suları ve deniz suyunu arıtarak kapatmayı planlıyor. 2002 yılında
arıtma tesisleri için 50 milyon dolarlık bir kaynak ayrılmasına karar verildi.
Bu kaynağın yarısı 2005 yılında teklif edilen 24 projeye, geri kalan yarısı da
2006 yılında verilen 23 projeye tahsis edildi. 2006’daki destek tutarının
yarıdan fazlası, deniz suyunun arıtılmasıyla ilgili projelere ayrıldı.
3.1--Bu destekle fizibilite
çalışmaları, uygulamalı araştırmalar, geliştirme ve pilot tesisleri, tanıtıcı
uygulamalar ve büyük ölçekli tuz giderme projeleri gerçekleştiriliyor.
Çalışmaların 2009 yılında tamamlanmasıyla, tuzlu su arıtımında çevre, enerji ve
maliyetlerle ilgili belirgin verilere ulaşılmış olacak. Nihai olarak, 2020
yılına kadar toplam su ihtiyacının % 10’unu sağlayacak en az 20 tuzlu su arıtma
tesisinin kurulması ve 2030’a gelindiğinde günde 2 milyon m3’lük arıtma
kapasitesine ulaşılması hedefleniyor.
4--Deniz suyundan tatlı su
üreten büyük tesisler yapılıyor.Bölgede en büyük kapasiteye sahip, en gelişmiş
teknolojiyle günde 200 bin m3 tuzlu su arıtabilen iki tesis yapılıyor. Bunlardan
biri olan Carlsbad tesisinin bir ayrıcalığı var. Bu işletme, bütün kentin tatlı
su ihtiyacını karşılayabilecek dünyadaki birkaç tesisten biri oluyor.
4--Şu anda deniz suyundan
tatlı su elde etmek, geleneksel yöntemlere göre oldukça pahalı. Yeraltı suyunun
m3 maliyeti 15 cent civarında. Ancak bu su, eyaletin toplam ihtiyacının ancak %
30’unu karşılayabiliyor.
4.1--Suyun daha çoğu Colorado
Nehri’nden ve Bay Delta’dan geliyor. Bunun maliyeti ise daha yüksek ve 45-50
cent civarında. Gelecek 5 yıl içinde bu fiyatın % 5-10 civarında artması
bekleniyor. Bunun nedeni, tesislerin ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından
istenen kalite standartlarına yükseltilmesi gereği.
5--Ayrıca yeni su
kaynaklarını iletmede kullanılacak pompaların ve menfezlerin getireceği 10-20
centlik bir artış daha olacak. Böylece Kaliforniya’da yaşayanlar 2012 yılında
suyun m3’üne 70-90 cent ödeyecekler.
6--Tuzlu suyun arıtılması
eskiye göre ucuzladı.Tuzlu sudan üretilen tatlı su, eskiye göre artık daha
ucuza mal oluyor. Fiyatlar son 10 yılda hatırı sayılır derecede düştü. Gelecek
5 yıl içinde devreye girecek olan arıtma tesislerinde 1 m3 suyun üretim
maliyeti 70 cent ile 1.2 dolar arasında olacak.
6.1--Delta’dan ve Colarado
Nehri’nden alınan tatlı suyun iletim maliyeti ise oldukça fazla. 1 m3 su için
1.7-2.5 kWh elektrik harcanıyor. Buna arıtma masrafı da eklendiğinde, tatlı
suyun maliyeti, tuzlu sudan üretilme maliyetine yaklaşıyor.
6.2--Gelecek 5 yıl içinde
teknolojinin ilerlemesiyle, tuzlu suyun arıtılmasında kullanılan enerji miktarı
% 10-20 kadar azalacak. Ayni zaman zarfında klasik arıtma maliyetleri ise %
15-20 artacak.
6.3--Bunun nedeni, yeni içme
suyu yönetmeliklerinin talep ettiği mikro filtrasyon, ultra filtrasyon,
ozonlama ve ultra viyole ışınlarıyla dezenfeksiyon gibi ileri arıtma işlemleri.
Böylece deniz suyunun arıtılması, nehirden su getirmeyle rekabet edebilecek.
Kaynak: Prof. Dr. Zafer
AYVAZ