MAKALELER / Yangınlar-Ege Akdeniz Yangınları-Görüş ve Öneriler








Yangınlar-Ege Akdeniz Yangınları-Görüş ve Öneriler:

 

1--Orman yangınları Ciddi Karbondioksit Emisyon Kaynağı:

 

1—Avustralya Yangınları:

 

1--Avustralya’daki orman yangınları sonucu, ülkenin bir yıldaki sera gazı emisyonunun neredeyse yarısına eşit miktardaki karbondioksit sadece birkaç ayda atmosfere salındı.

 

2--NASA tarafından yapılan analizleri inceleyen Guardian gazetesinin haberine göre, 1 Ağustos’tan bu yana

Yeni Güney Galler’de…………… 195 milyon ton,

Queensland’de ise……………….. 55 milyon ton karbondioksit salındı. Geçen yıl tüm Avustralya’nın sera gazı emisyonu…………. 532 milyon tondu.

Yanan alan………………………...8000.000 hektar

 

3--Normal şartlar altında bile ormanların bu miktarlardaki karbondioksidi tekrar emmesinin on yıllar sürebileceğine dikkat çeken uzmanlar, yaklaşık 3 milyon hektar ormanlık alanını kaybeden Avustralya’daki durumun çok daha kritik bir seviyede olduğunu belirtti.

 

3.1--Bilim insanlarına göre, halihazırda ‘kuraklık stresi’ altındaki ormanlar, tüm emisyonları tekrar topraklara ve dallara geri alamayabilir bu da doğal karbon döngüsünü tehlikeye sokabilir.

 

4--Tasmanya Üniversitesi’nden Profesör David Bowman da, “Kuraklık stresi altındaki ağaçlar kendilerini çabuk iyileştiremez, karbonhidrat rezervleri tükenmiş oluyor. İklim değişikliği de ağaçların daha yavaş büyümesine ve yangınların daha sık yaşanmasına yol açıyor. Yani daha az ağaç biokütlesi ve hatta orman örtüsü kaybı anlamına geliyor. Bu biyosfer için ciddi anlamda negatif geri besleme döngüsü, karbon depoları bizzat karbon kaynağına dönüşüyor” ifadelerini kullandı.

 

2—Türkiye Orman Yangınları:

 

1—Türkiyede ormanlık alan……….22.7 milyon hektar…..ülkenin %27 si


2—Türkiye de yangına hassas ormanlık alan………12.5 milyon hektar

 

3—Son yangınlarda-2021 Yangında çekilen yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleriyle

Manavgat'ta……………. …30.000 bin hektar,

Bodrum'da…………….. ….12 600 hektar

Marmaris'te……………. ….8000 hektar

Güzelbağ çevresinde yakl…6500 hektar

                               Toplam..56500 hektar alanın zarar gördüğünü belirlendi.

 

3.1--Termal bantlardan yapılan çalışmalarda orman yangınlarında yüzey sıcaklıklarının 90 ile 100 dereceye kadar yükseldiği tespit edildi. İTÜ Uydu Haberleşme ve Uzaktan Algılama Uygulama ve Araştırma Merkezi (UHUZAM) Müdürü Prof. Dr. Mustafa Yanalak, çalışmalardan elde edilen verilerin çok önemli olduğunu söyledi.

 

3.2--Türkiye'nin ilk uydu yer istasyonu İTÜ UHUZAM, bölgelerdeki orman yangınların ardından doğadaki tahribatı tespit etmek için çalışma başlattı.

 

3.2.1--Bu kapsamda, orman yangınların doğaya verdiği zarar, "Spot 6&7", "Worldview 2&3" ve "Sentinel-2" ve “Landsat 8” uyduları aracılığıyla görüntülendi. Uzaydan görüntülerle orman yangınlarının doğadaki tahribatının son durumu tespit edildi.

 

3.3--Uydu görüntülerinde, yangınların en çok Manavgat ve Muğla'da etkili olduğu belirlendi.

 

4-- Orman Genel Müdürlüğü’nün istatistiklerine  göre  6 yıl içerisinde Ege Bölgesi’nde 4 bin 200 orman yangını çıktı. Bu yangınların çıkış nedenleri arasında kundaklama dikkat çekti.238 orman yangının kundaklama sonrası çıktığı tespit edildi.

 

4.1--Türkiye’de en çok yangının çıktığı yer Muğla oldu. Turizm cennetinde çıkan yangınların 196’sı kasıtlı ve kundaklama sonrası çıktı. Bölgede 1200 yangının nedeni bulunamadı ve “faili meçhul” olarak kayıtlara geçti.

 

4.2--Muğla’da 794, Denizli’de 244 oldu ve İzmir’de 152 yangın olayı faili meçhul kaldı.

 

4.3--Yangın Sıralaması: Muğla:1576-İzmir:1367--Antalya: 1157--İstanbul: 930

 

3—Dünyadaki  Orman Yangınları:

 

 

Avustralya yangınları…………8000.000 ha

Kaliforniya yangınları…………500.000 ha

İtalya-2021…………………….102.000 ha

İspanya-2021…………………..37904 ha

Yunanistan-2021……………….65.000 ha

Türkiye-2021…………………...56500 ha

 

4—Orman Yangın Yönetiminde Yapay Zekadan Yararlanmak:

 

1--Yangını çıkmadan tahmin etmek, nerelerde çıkabileceğini belirlemek, dahası büyümeden kontrol altına alabilmek mümkün mü?

 

1.1--Amerika’da bu konuda kurulmuş en büyük merkezin başında bir Türk var. ABD’li yetkililerin yangınlar konusunda bilgisine başvurduğu Dr. İlkay Altıntaş San Diego’daki California Üniversitesi bilgisayar merkezindeki WIFIRE Laboratuvarı kurucusu ve direktörü. Altıntaş merkezde, veri bazlı yangın modellemesiyle yangının davranışını anlayarak nereye gideceğini tahmin etmenin mümkün olduğunu söylüyor. Acil durum yönetiminde dört aşama olduğunu bunların hazırlık, zarar azaltma, mücadele ve iyileştirme olarak sıralandığını belirtiyor:

 

1.2-- yangının çıktığı yerde nem yüksekse rüzgar düşükse hava sıcaklığı yangını kontrol etmek daha kolay. Ama fön rüzgarı dediğimiz havanın etkisi sıcaklık nemin düşük olması bunlar yangını felakete dönüştüren şeyler. Mücadele de değişiyor.

 

1.2.1--Yangın büyüdükçe kendi havasını oluşturmaya başlıyor. Bu durumda aynı yangından veri toplayıp yangının nasıl davranacağını öğrenmemiz de mümkün.

 

1.3--Dr. İlkay Altıntaş’ın direktörü olduğu WIFIRE Merkezi’nde toplanan bilgilerin karar verici makamların kullanabileceği enformasyona dönüşmesi ise şöyle sağlanıyor:

 

1--“California’da son 5 senedir birçok yangında birlikte çalıştık otoritelerle (yetkililerle). Son iki senedir de füzyon merkezi dediğim oluşumla hem kamu hem de endüstriyel ortaklarla birlikte çalışıp bir program oluşturduk. Bu programda yangın çıktığı anda eyaletimizin ödediği uçaklar havalanıyor ve modelleme başlıyor füzyon merkezimizde.

 

2--NASA kamera sistemlerinin hepsi kullanılarak uçaktan gelen bilgilerle birleştirilmesi sonucu yangını sürekli olarak modelliyoruz. Böylece yangın çıktığı andan itibaren, acil durum telefonu alındığı andan itibaren yangının hem nasıl değiştiği hem de onun nereye gidebileceği konusunda modeller oluşturup doğru otoritelere aktarıyoruz.”

 

3--Orman yangınlarının başladıktan sonraki ilk üç saatinin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Dr. İlkay Altıntaş, Türkiye’deki yangınların seyrinin incelenerek, gelecekteki olası yangınların önlenmesi için veri tabanı oluşturulabileceğini belirtiyor:

 

4-- Yangın konusunda risk yönetimine geçmemiz gerekiyor. Türkiye’de de burada da yapıldığı gibi. Kriz yönetiminde kalmış durumdayız. Yangının çıkış noktası da önemli, hemen müdahale etmek önemli.

 

5—Yorum-Türkiye Yangınları:

 

1—Yangının olduğu yerlerde hava sıcaklığı 49 C vurduğu bilinmekte.Bir cismin tutuşabilmesi için tutuşma sıcaklığına erişmesi yereli olabilir.Bu anlamda Uydu fotoğraflarında sıcaklığın 49 C eriştiği yerler günlük olarak vs yangın riskli alan ilan edilebilir.

 

2—Küresel ısınma nedeniyle artan kuraklık ve sıcaklık nedeniyle yangın riskinin küresel anlamda yükseldiği kabul edilebilir.Kısaca her sene bu yangınların dahada artabileceği düşünülebilir mi.

 

3—Yangının uydu kaynaklı olduğu iddialar bulunmakta.Eğer öyle olsaydı yangınlar tek tek çıkardı oysa bir anda çizgi boyunca çıkmakta.

 

3.1—Bir başka iddia yangın çıkan yerlerde yangının toprak kaynaklı metan çıkışlı olduğu şeklinde.Bu olasılık değerlendirilmelidir.

 

3.1—Öte yandan ileri yıllarda 5g nin yaygın hale gelmesi yangın riskini artırabilir zira uydu kaynaklı 5g radyasyonu ileri yıllarda çam ağaçlarında reçine artışına buna paralel yangın riski artışına yol açabilir.

 

4—Kundaklama etkisiyle yangın oluşabilmekte.Bu belli oranda oluşmakta. Kundaklama yangınına karşı bir hakim bir kundakçıya ömür boyu ağaç dikme cezası verdi.Yani yaktığın yeri yeniden oluştur.Ayrıca yanan yerlerin imara açılmaması devlet politikası olmalı ki caydırıcı olsun.

 

5—Yanan yerlerin ağaçlandırılmasında yangın önleyen-çabuk büyüyen-yerel iklime uyumlu-yangın önleyen ağaç setleri kurulabilir.Örneğin bu ağaçlar bambu veya ticari olsun diye zeytin ağacıda olabilir.Zeytin kendi başına yanar.

 

6—Orman yangınlarında yükselen toprak sıcaklıkları oldukça önemli.Bu anlamda küresel ısınma ile ciddi mücadele verilmesi ve riskli alanların soğutulması önemli.

 

7—Orman yangınlarına karşı en iyi silah küçük-çevik kara ve hava yangın söndürme araçları olabilir.Bu filolar güçlendirilmeli.vede küresel ısınma ile ülke olarak güçlü şekilde mücadele edilmeli.Yangın sezonu boyunca Uydu yer merkezlerinden sürekli yangın riski gözetlemesi yapılmalı ve riskli yerler yangından olmadan evvel soğutma yapılmalı.

 

8—Ses ile yangın söndürme araştırmaları yapılmalı.

 

9—Ülke olarak öncelikle ansal yapay zeka tabanlı yangın risk haritalarının programının oluşturulması ve bu programın ya hizmet satın alma yada oluşturulması ile yangın durumunda yangın riskini azaltma konusunda çalışılabilir.

 

10—Bir başka konu ; Ormanlık alanların kuru otlardan temizlenerek yangın riskinin azaltılmasında keçilerden yararlanılabilir.Orman köylüsüne teşvik ile keçi beslemesi vs yaptırılmak suretiyle yangın riskleri azaltılabilir.

 

 

Kaynak:

 

1--https://tr.sputniknews.com

 

2--https://www.hurriyet.com.tr/

 

3--https://www.cumhuriyet.com.tr

 

4--https://www.amerikaninsesi.com/

 




Makalenin İzlenme Sayısı : 40

Eklenme Tarihi : 21.08.2021

Önceki sayfaya geri dön.