Depremde
Yapı Kusurları-Öneriler:
1--Bazı
Bina İmalat Kusurları:
1--Depremde yükün tersindiği dikkate
alınmadığından, kirişin alt donatısının sürekliliği ya hiç sağlanmamış veya
yetersizliği
2--Plaka ankrajları yetersizliği.
3--Üstte kiriş donatısının kolondan çıkan
filizlere bindirmeli olarak eklenmesi yetersizliği.
4--Bu
tür bağlantılar düğüm noktasında yapıldığından, iki zayıflık bir araya gelmesi
5--Bağlantıların sağlıklı davranmaması, yanal
ötelemeleri arttırarak taşıyıcı olmayan dolgu duvarlarında önemli hasar
oluşturabilir.
6--Tek
Katlı, Mafsallı Ön Üretimli Çerçevelerden Oluşan Endüstri Yapıları :
Bu tür yapılarda, ön üretimli kolonlar,
temellerde yerinde dökme soketlere oturtulduktan sonra, kolon çevresi harçla
doldurulmaktadır. Ön üretimli kirişler kolonlardan çıkan konsollara mafsallı
olarak bağlanmaktadır.
7--Bu
tür binalarda mafsallı bağlantı tek veya çift pimlerle sağlanabilir ancak 1998
Yönetmeliğinde, bu tür mafsallı bağlantılara ancak tek katlı yapılarda izin
verilmektedir. Tek katlı, mafsallı bağlantılara ancak tek katlı yapılarda izin
verilmektedir.Bu anlamda
Tek katlı, mafsal bağlantılı ön üretimli,
çerçevelerden oluşan endüstri yapıları 1998 Ceyhan 1999 Kocaeli Depremlerinde
büyük hasar görmüştür.
8--Sistem Kusurları :
1--Deprem etkisi ile kirişte oluşmaya
başlayan dönmeyi önleyecek elemanlar olmadığında, kirişler serbestçe dönebilir
ve mesnetteki pimleri zorlayarak onları ya sıyırabilir ya da kırabilir.
9-- Detay Kusurları :
1--Mafsal bağlantıda tek pim kullanılan
durumlarda bu pimin, yanal ötelenme veya kiriş dönmesi sonucunda oluşan
zorlamaları karşılaması mümkün olmaz.Bu anlamda Çift pimli bağlantılar göreli
olarak daha iyi davranabilir.
2--Yığma Dolgu Duvarlar :
2.1-- Sandviç dolgu duvarlar :
İki dış yüzün mekanik olarak birbirine bağlı
olması deprem davranışlarını olumsuz etkiler. Genellikle dış yüz, depremlerde
kolayca dökülmüştür. Bu tür uygulama çok sakıncalıdır ve birlikte
çalışmalarının sağlanması gereklidir.
3--
Binaların Deprem Hasarlarınına Karşı Önlemler:
1 - Aynı büyüklükte ve uzaklıktaki depremden
ve aynı tür zemin üzerinde bulunan yapıların hasar görme derecesi yapıların
biçimine-türüne-uygulama projesine ve yapı salınım periyotlarına göre
değişmektedir.
2--Yapı türlerine göre en az hasar derecsinden
en çok hasar derecesine göre binalar sıealandığında:Hafif Çelik-Betonarme
Döşemeli Çelik-betonarme-ahşap-kagir-kerpiç yığma binalar olarak sıralanabilir.
3--Hafif çelik yapılarda zemin problemleri
olmadığı sürece deprem hasarına daha az rastlanmaktadır.Çelik iskelette
deformasyonlara rastlanmasa bile yapnın tümüyle çökmesi beklenmemelidir.
4--Betonarme yapılar depreme iyi dayanır ancak
yapım hataları,temelin ve zeminin yetersizliği nedeniyle önemli hasarlara
uğrayabilmektedirler.
5--Ahşap yapılar büyük depremlerde eğilme ve
katlar arasında kayma göstermekle birlikte,orta büyüklükteki depremlerde iyi
davranır.
5.1--Ülkemizdeki geleneksel ahşap yapıların
yatay etkilere dirençleri fazla değildir.
6--Kagir ve kerpiç yığma yapılar depreme en az
direnç gösteren yapılardır.Özellikle kötü işçilik ve malzemeyle yapılmış kerpiç
yığma yapılar ortalanın altında sayılabilecek(M<5) büyüklükteki depremlerde
dahi yıkılabilmekte ve ölümcül olmaktadırlar.
7-- Depreme Dayanım Açısından Bina İmalatında
Yapılması Gerekli Bazı Kurallar:
7.1--kolonlar kirişlerden daha güçlü-kalın
olmalıdır.
7.2--Kısa kolonlar kullanılmamalıdır.
7.3--Duvarlar yarım bırakılmamamlıdır.
7.4--Kısa duvarlarda duvarla kolon arasında
boşluk bırakılmamalıdır.
7.5--Ağır çatı ve toprak çatı
kullanılmamamalıdır.
7.6--Kolon ve kirişlerin birleşim yerlerine
yakın noktalarda etriyeler sıkılaştırılmalıdır.
7.7--Binalarda düşey doğrultuda düzensiz
şekiller kullanılmamalıdır.
7.8--Kolonlar temelden çatıya kadar aynı
doğrultusunu korumalıdır.
7.9--İçiçe geçmiş binalarda deprem
dilatasyonu-derzi-boşluğu bırakılmalıdır.
7.10--Yapıların giriş-zemin katında dolgu
duvarların-perde duvarların kaldırılması durumunda zayıflamış yumuşak kat
ortaya çıkar ve deprem sıarasında bu tür giriş katları yıkılarak tüm binanın
yıkılmasına yol açar.Özellikle bina bitiminden sonra galeri açmak macıyla
kolonların kesilmesi depremde bu binanın ilk yıkılacak olması anlamına gelir.
7.11-Deprem sırasında binalar birbirine çarpar
ve hara oluşur.Bu anlamda yeni yapılacak binalarda ,binaların arasına 5-10 cm
arasında 24 dansinite EPS straforla doldurulacak biçimde deprem boşluğu
bırakılmalıdır.
7.12--Binanın kat planında Geometrik merkezine
göre X-Y eksenlerine göre simetrinin sağlanamadığı binalarda deprem sırasında
burulmalar ortaya çıkar ve hasar oluşur.Bu anlamda L-T-U-Kare vs biçimndeki
binalar uygun sayıda dikdörtgen binalara ayrılarak her bina ayrı ayrı
tasarlanmalıdır.