MAKALELER 3 / Gıda İsrafı-Yiyecekte Küresel İsraf-1 Trilyon Dolar








Gıda İsrafı-Yiyecekte Küresel İsraf-1 Trilyon Dolar:


1--Avrupa Teftiş Mahkemesi, geçtiğimiz yıl tüm dünyada, 800 milyonu aşkın insanı doyurabilecek miktarda yiyeceğin israf edildiğini açıkladı.


1.1--Avrupa Teftiş Mahkemesinin hazırladığı bir rapora göre Avrupa Birliği ülkeleri, geçtiğimiz yıl, 88 milyon ton yiyecek maddesini çöpe attı. Bu miktar, 200 milyon nüfusu beslemeye yeterli. Avrupa’nın nüfusu ise 743 milyon.


1.2--1975’te Lüksemburg’da kurulan ve Avrupa Birliği’nin sayıştayı görevini üstlenen Avrupa Teftiş Mahkemesi, AB fonlarının gereğince yönetilip yönetilmediğini kontrol ediyor. Mahkemenin görevi, israfı önlemek değil. Ancak kötüye giden uygulamalarda ikaz edici bir rol oynayabiliyor.


1.3--Mahkemenin hazırladığı raporda, yiyecek israfıyla yeteri kadar mücadele edilmediği, ayrıca bunun sadece Avrupa’nın değil, tüm dünyanın sorunu olduğu belirtildi.


1.4--Rapordan sorumlu mahkeme üyesi Bettina Jakobsen, bu konuda üye ülkelerin mevcut politikalarının ahenk içinde çalışması gerektiğine işaret etti


2--Fransa’da, 400 metrekareden daha büyük marketlerin satılmamış ürünlerinin çöpe etmesi yasak. Bu ve buna benzer yasakların diğer üyelerde de yürürlüğe konması gerekiyor.


3--Avrupa’nın çöpe giden ürünlerinin faturası 143 milyar euro. İsrafın küresel olarak bir milyar 300 milyon ton civarında olduğu tahmin ediliyor.


3.1--Bütün dünyada, sanayileşmiş ülkelerde 680 milyar dolar, gelişmekte olan ülkelerde ise 310 milyar dolar olmak üzere toplam bir trilyon dolar civarında bir kayıp söz konusu.


3.2--Sanayileşmiş ülkelerde kişi başına yıllık 95-115 kilo yiyecek israf edilirken diğer ülkelerde bu rakam 6-11 kilo arası.


3.3--Çöpe atılan yiyeceklerin sadece dörtte biri bile kurtarılsa, 870 milyon kişinin doyurulabileceği hesaplanıyor. Bu da, açlık sorununun çözülmesi için fazlasıyla yeterli.


3.4--Tüm dünyada yiyecek israfıyla mücadele eden resmi olarak kayıtlı 68 uluslararası kuruluş bulunuyor.


4—Ayrıca  Türkiyede İsraf Konusunda yapılan bir çalışmaya göre:


4.1--Metro TÜBİTAK ile bir araştırma yaparak tarladan sofraya uzanan yolda yaşanan bu kaybın bir haritasını çıkardı.


4.2--Metro Toptancı Market Genel Müdürü Kubilay Özerkan, “16 milyon ton sebze meyve çöpe gidiyor desek, bu 30 milyar TL’lik bir kayıptır. Biz gerekli çalışmalarla bu rakamın 15 milyar TL’ye düşürülebileceğine inanıyoruz” dedi.


4.3--Bu konuda bakanlıklarla görüştüklerini açıklayan Özerkan, üzerinde çalışılan ambalaj teşviği gibi desteklerin iyileşmenin sağlanabilmesi açısından çok önemli olduğunu vurguladı.


4.4--Özerkan, yaptıkları araştırmanın Türkiye’ye katkısının bu çalışma için yapılan yatırımdan çok daha büyük olacağını vurgulayarak detayları şöyle anlattı:


1--“TÜBİTAK ile marul, domates ve şeftali ürünlerini baz alan, 8 ay süren bir araştırma yaptık. Ürünlerin iyi koşullarda ve kötü koşullarda tedariğini temel alan bu araştırma neticesinde kötü koşullarda tedarik edilen ürünün iyi koşulda tedarik edilene kıyasla 9 kat daha fazla atığa dönüştüğünü gözlemledik.


2--Gördük ki, gıda kayıp ve atıklarında da sürece bütünleşik bakmak çok önemli.


3--Zincirin tek bir halkası eksik kalırsa bu halkanın tüm zincire olan etkisi çok daha büyük oluyor.


4—Kayıp Oranları:


Ürünü soğukta sergilemezsek……………. % 13’luk bir kayıp,


soğuk zincirde taşımazsak………………...% 9,5”luk bir kayıp


uygun ambalajda satmazsak………………% 9’luk bir kayıp oluşturuyor.


4.5-- Ambalaj, kayıpları azaltmada önemli bir kriter. Metro olarak, marulda nem önleyici ambalaj kullanarak raf ömrünü 3 kat artırdık.


4.6--Marul araştırmasında ortaya çıkan çarpıcı bir sonuç var. Üretimin 6 aşamasında da marul olumsuz koşullara maruz kaldığı takdirde ürünün ağırlık kaybı % 20 olurken, satılabilirlik oranı da yüzde 0 oluyor. Yani ürünlerin tamamı çöpe atılıyor.” Ürünün çöpe atılması birçok kaynağın da israf edilmesi anlamına geliyor. Örneğin 1 kg domates çöpe atılınca onu üretmek için kullanılan 50 litre su da israf edilmiş oluyor.


4.7--Özerkan bunun bir verimlilik projesi olduğunu vurgulayarak, “Üreticilerin çeşitli zorluklarla ve kıt kaynaklarla ürettiği meyve ve sebzelerin çöpe atılmaması ve milli kaynakların israf olmaması için, atık ve kayıpların en aza indirilmesi amacıyla tedarik zinciri ve satış koşullarını geliştiriyor ve standartlara uygun yatırım yapıyoruz.


4.7.1--Tüketim analizleri yaparak; doğru miktar, kalite ve özellikte planlı üretim yaptırma hedefiyle kayıpları en aza indiriyoruz” ifadelerini kullandı.

 

5—Öte Yandan Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Türkiye’ce yaş ve meyvenin tarladan sofraya ulaşıncaya kadar önemli kayıplara uğradığını, yetiştiriciliğin yanı sıra hasat sırasında kayıplar meydana geldiğini belirtti.


5.1--Bayraktar, tür ve çeşitlere göre değişmekle birlikte yaş sebze ve meyvedeki kayıp oranının % 10-30 değiştiğini kaydetti.


5.2--Geçen yıl itibarıyla 110.7 milyon tona ulaşan üretilen önemli 60 bitkisel ürünün 9.4 milyon tonunun daha nihai tüketiciye ulaşmadan, üretimde, kullanım ve piyasada kaybedileceğini belirten Bayraktar, bunun 8-10 milyonluk bir ülkenin tüketebileceğinden fazla bir ürün anlamına geldiğini ifade etti.


5.3--Bayraktar, şöyle devam etti: "Buna nihai tüketimdeki kayıplar dahil değil. İsraf  büyük boyutlarda, her gün 6 milyon elemek çöpe gidiyor.Tarladan sofraya gıda israfı gelişmiş ülkelerde % 40’ı buluyor.


5.4--Türkiye’de sebze ve meyvenin %25 tüketilemeden kaybediliyor. Türkiye'de tarladan sofraya gıda israfmın yüzde 25-30’larda kaldığını kabul etsek bile israf edilen gıdayla Suriye kadar, 20-25 milyon insan açlıktan kurtulurdu.

6--Gıda atıkları için ey iyi çözüm kamu marifetiyle gıda(atık) bankalarının sayısını ve işlevini artırmak olabilir.


Kaynak:


1--ALEVRİGEL / alev.rigel@paradergi.com.tr


2—Dünya Gazetesi





Makalenin İzlenme Sayısı : 123

Eklenme Tarihi : 15.09.2020

Önceki sayfaya geri dön.