MAKALELER 3 / Yapı Bi̇lgi̇ Si̇stemi (BIM) ve Mekani̇k Tesi̇sat Projeleri






Yapı Bi̇lgi̇ Si̇stemi (BIM) ve Mekani̇k Tesi̇sat Projeleri:

 

1--Son yıllarda AEC (mimari-mühendislik-inşaat) sektöründeki 2 boyutlu çizimden 3. boyuta geçiş( mimari-mekanik tesisatın 3 boyutlu olarak yapılabilmesi) hız kazanmıştır.

 

2--Yapı Bilgi Sistemi tüm bu ihtiyaçları karşılayan ve mühendislere sadece çizim(3 boyutlu  çizim) yapmanın dışında, daha fazla mühendislik yapmaları (çizimle aynı anda hesap yapma(statik hesap yapma vs) ve çizime otomatik aktarma) için imkân ve zaman tanıyan bir argümandır(program olarak autodesk firmasının revit vs programı).

 

3-- BIM ile 2 boyutlu çizim arasındaki en temel farklardan birisi, 2 boyutta çizilen her görünüşün birbirinden bağımsız olmasıdır.

 

3.1--Plan, kesit ve dikey kesit gibi 2 boyutlu çizimlerin, herhangi birinde bir düzenleme yapıldıktan sonra, diğer tüm çizimlerin de kontrol edilmesi ve düzenlenmesi gerekmektedir, BIM ile bu düzenlemeler otomatik olarak yapılmakta ve model güncellenmektedir

 

4--Yapı Bilgi Sisteminin Faydaları:

 

1—Görselleştirme:Yapı Bilgi Sistemi ile yapının üç boyutlu sanal bir temsili oluşturulabilir. İnşaat yöneticisi projenin ihale aşamasında görüntüsünü alabilir, sanal olarak

yapıyı gezebilir ve modeli kısımlara ayırabilir.

 

1.1--Görselleştirme yapının son hali hakkında gerçeğe çok yakın bir tahmin oluşturur. Bu sayede söz konusu alanın efektif kullanımı ve estetik görünümü

hakkında yorum yapılabilir.

 

2—Koordinasyon:İnşaat ekibi ile mimarlar, mühendisler ve yüklenici projenin ilk aşamalarında işbirliği sağlamak ister.

 

2.1--BIM anlayışı işbirliğini modelleme aşamasında oluşturur.Özellikle mekanik ve elektrik tesisatlarını projelendiren mühendisler aynı model üzerinde çalışırlarken meydana gelen koordinasyon sıkıntıları proje aşamasında fark edilip, giderilebilir.

 

3—Prefabrikasyon:Prefabrikasyon sahadaki işgücünü ve şantiye süresini

azaltırken kaliteli inşaat hassasiyetini artırır. Prefabrikasyon için saha görseli ve tasarım gerekir.

 

3.1—BIM yapıdaki bileşenlerin özelliklerini, kısımlarını ve üç boyutlu görüntüsünü sağlayabildiği için bahsedilen düzeyde hassas saha ortamı sanal olarak oluşturulur.Ön imalatı(3 boyutlu proje ve metraj üzerinden önceden prefabrikasyon imalatların yapılabilmesi) yapılacak bileşenler doğru ve zamanında sahadaki yerini alır, böylece zaman ve para tasarrufu sağlanmış olunur.

 

4—Planlama:BIM yazılımında bulunan 4D Phasing özellikleri ile iş ve saha planlamaları yapılabilir. İş kalemleri arasındaki çakışmalar önlenebilir ve verimli şantiye akışı sağlanabilir.

 

4.1--Yükleniciler BIM platformu ile projenin sonunu beklemeden proje aşamasında iş planlamasına başlayabilirler

 

5--Düşük Hata Oranı:BIM ile sanal tasarım, inşaat dokümanlarındaki eksikleri

ve hataları azaltır. İnşaat sürecindeki olası hataların tasarım aşamasında giderilmesini sağlar. Birlikte çalışabilen tasarım ekibi model ve veri alışverişi

ile bilgilerin doğru olduğundan emin olabilir.

 

5.1-- Geleneksel yaklaşım ile proje hazırlama esnasında inşa dokümantasyon esnasında yapılan karar değişikliklerinin,ciddi bir maliyet yükü ortaya çıkardığı

görülmektedir, BIM yaklaşımda ise tüm ciddi kararlar şematik tasarım aşamasında netleşmektedir, bu sayede ileride yapılması olası değişiklerden kaynaklanabilecek maliyet yükü en aza indirilmiş olmaktadır.

 

6—İşbirliği:Paylaşılabilir 3D model üzerinde çalışabilme imkânı projeye dâhil olan iş ortakları(mimarlar-makine-elektrik mühendisleri-satış servisi-inşaat mühendisleri), tasarım ve mühendislik disiplinlerinin güncel bilgiye kolay bir şekilde ulaşabilmelerine olanak sağlar.

 

5-- Yapı Bilgi Sisteminin Faydaları:

 

1-- Kuzey Amerika’da yapı bilgi sistemine geçiş 2007-2012 yılları arasında

geçen 5 sene zarfında; %28’den %71’e gibi ciddi bir artış göstermiştir.

 

1.1--Bu artışın nedeni ise sadece bu yaklaşımın sağladığı avantajlar değildir. BIM’e geçiş sürecinde hükümetin hazırlamış olduğu protokol ile büyük ölçekli projelerin ülke genelinde Yapı Bilgi Sistemi ile hazırlanması zorunluluk haline gelmiştir.

 

1.2—Bu süreçte

Mimarlar………….%70

 

Mühendisler………%67

İnşaat Firmaları…..%74

 

Küçük firmalar…..%49

Küçük-orta firm….%76

Orta-büyük firm….%86

Büyük firm……….%91 oranında geçiş yapmışlardır.

 

1.3-- Ülkemizde ise Yapı Bilgi Sistemi ile ilgili yayınlanmış bir protokol bulunmamaktadır, fakat gün geçtikçe bu yaklaşımın önemi ülkemizdeki yapı sektörü çalışanları tarafından anlaşılmaktadır ve bazı prestijli projelerde BIM yaklaşımı kullanılmaya başlanmıştır.

 

6-- Yapı Bilgi Sistemi İle Mekanik Tesisat Projeleri:

 

1-- Dünya’da yaygın olarak kabul görmüş ve sık kullanılan Yapı Bilgi Sistemi ile uyumlu çalışan tasarım programları Autodesk ve Bentley firmalarının üretmiş olduğu yazılımlardır. Bu yazılımlar sayesinde binanın dijital bir modeli oluşturulmakta, simülasyonlar enerji analizleri yapılmakta, olası çakışmalar

tespit edilmekte ve raporlanabilmektedir.

 

1.1—Bahsedilen bu özellikler sayesinde bina için gerekli olan optimum

mühendislik çözümlerine ulaşılabilmekte ve şantiye süreci için daha gerçekçi çözümler elde edilebilmektedir.

 

2—Kaynak çalışmaya göre  Örnek proje olarak Autodesk Revit programı ile hazırlanmış olup, Navisworks programı ile koordinasyonu yapılmıştır.

 

3--Revit programı ısıtma ve soğutma yükleri hesabını yapabilecek alt yapıya sahiptir.

 

3.1--Kürekci N. A. Ve Kaplan S., İstanbul ilinde bulunan örnek binanın

ısıtma ve soğutma yüklerini, HAP (Hourly Analysis Program) ve Revit programlarıyla, hesaplamalarda sonuçlara etkisi olan iş programı, iç ve dış ortam şartlarını aynı alarak hesaplamışlardır. Hesaplamalar sonucunda ısıtma ve soğutma yüklerinin birbirlerine yakın çıktığı bulunmuştur.

 

4-- Ülkemizde yaygın olarak kullanılan HAP tercih edilmektedir.Bu programın hesaplamalarda tercih edilmesinin ana nedeni, hesap raporlarının idarece onayının gerekmesidir. Bu bağlamda düşünüldüğünde Revit programı ülkemizde yaygın kullanımı olmayan ve henüz otoriteler tarafından kabul görmemiş bir programdır.

 

5-- Hesaplamaların yapılmasının ardından cihaz ve ekipman seçimleri yapılıp yerleşimlere başlanır.Yerleşimler yapılırken, mimari ve statik projelerin yanı

sıra elektrik tesisat projelerine de dikkat edilmiştir.

 

6-- Yangından korunma tesisatı projeleri tasarlanırken,sprinkler yerleşimlerinin doğru yapılması adına Revit programı büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Program sayesinde sprinkler engel mesafeleri kolaylıkla görülebilmiş, ayrıca diğer disiplinlerle koordineli olarak belirlenen boru güzergâhları sayesinde pompa seçimleri için gerekli olan hidrolik hesap, gerçekçi bir şekilde yapılabilmiştir.

 

7-- İklimlendirme tesisatı projeleri tasarlanırken, ekipman seçimi için gerekli olan basınç kaybı hesapları Revit programı aracılığıyla elde edilmiş, optimum

fan ve pompa seçimleri yapılmıştır.

 

8--Bu hesaplar yapılırken dirsek, pantolon ve redüksiyon sayılarının diğer disiplinlerle yapılan koordinasyon sonucu gerçekçi olarak elde edilmesi büyük kolaylık sağlamıştır.

 

9--Ayrıca, program aracılığı ile hatlardaki tüm debiler toplanabilmekte, hangi mahal için ne kadar taze hava verilmiş, ne kadar emiş yapılmış görülebilmektir.

 

10--Optimum mühendislik tasarımlarının elde edilmesi ve yapılan tasarımların kontrol edilmesi adına Revit programı tesisat mühendislerinin işlerini

kolaylaştırmakta ve mühendislik hesaplamalarında daha hassas sonuçlar elde edebilmeleri için güçlü argümanlar ortaya koymaktadır.

 

11-- Sıhhi tesisat projeleri hazırlanırken yine iklimlendirme tesisatı projelerinde olduğu gibi dirsek, te ve redüksiyon sayıları gerçekçi olarak elde edilmiş ve

bu sayede basınç kayıp hesapları yapılarak, uygun pompalar seçilmiştir. Ayrıca hatların toplam yük ve sarfiyat birimleri görülebilmekte, bu sayede de kontrollerin yapılması kolaylaşmaktadır.

 

7—Yorum:

1—Ülkemizde BIM in projelerde kullanılması için belli bir tarihe kadar süre verilmesi uygun olabilir.Zira BIM ile ciddi anlamda zaman ve hatalara karşı malzeme tasarrufu sağlanabilmektedir.Kısaca inşaat sektöründe tasarruf  BIM ile sağlanabilir.

 

Kaynak: Yapı Bi̇lgi̇ Si̇stemi (BIM) ile Mekani̇k Tesi̇sat Projeleri--Seyit KAPLAN--N. Alpay KÜREKCİ--Tesisat Mühendisliği - Sayı 153 - Mayıs/Haziran 2016

 




Makalenin İzlenme Sayısı : 33

Eklenme Tarihi : 02.05.2020

Önceki sayfaya geri dön.